روز ششم اسفند ماه 1399 سالن موزهنر های ملی ایران شاهد برگزاری همایش ملی کاروانسراهای ایران گذشته ،حال واینده بود

چهار شنبه ششم اسفند ماه سال جاری  من شاهد تلاش بسیار ارزشنمدی از دوستان فرهیخته خود بودم که برای اولین بار همایش ملی کاروانسراهای ایران گذشته ، حال ، آینده را در سالن دوران اسلامی ایران واقع در موزه ملی ایران برگزار نمودند و دوست خوبم جناب دکتر نادر کریمیان سردشتی  بعنوان دبیر علمی همایش با تیمی از کارشناسان دلسوز تحقیقات بسیار ارزشمندی را در خصوص کاروانسراهای ایران انجام داده بودند . بی نهایت خرسند شدم که بعنوان هیئت رئیسه نشست نخست این همایش در بخش معماری و سبک کار بردی دو شا دوش جناب آقای دکتر رضا رحمانی و جناب عزت زاده شرف حضور داشتم و لازم دیدم که  بنویسم و به تاریخ بیفزایم  چگونه جوانانی از داخل و خارج از کشور عاشقانه در حفظ این آثار ارزشمند تلاش نموده بودند و ساعت ها کار گروهی را به اجرا درآورده بودند.

بدون شک این اندوخته های ارزشمند در حافظه تاریخی ما جای خواهد گرفت نه آن مقالات و پایان نامه هایی که به ضرب ریال و تومان در قفسه های دانشگاه ها خاک خواهد خورد.

مراسم افتتاحیه (8:30- 10:30)
ردیف
سخنرانان
ساعت
پخش قرآن مجید
 
8:30- 8:32
سرود ملی
 
8:33- 8:35
پخش کلیپ
 
8:36- 8:37
اعلام برنامه‌های همایش
مجری: سرکار خانم لیلا نصراللهی
8:38- 8:45
گزارش دبیرعلمی همایش
دکتر نادر کریمیان سردشتی
8:46- 8:52
سخنرانی دبیر همایش ملی کاروانسراهای ایران (دانشگاه تهران)
جناب دکتر احمد نادری
8:53- 9:00
سخنرانی دبیرکل محترم کمیسیون ملی یونسکو
جناب آقای دکتر ایوبی
9:01- 9:10
سخنرانی نماینده محترم مردم اردکان و رئیس فراکسیون گردشگری
جناب دکتر محمدرضا دشتی اردکانی
9:11- 9:20
سخنرانی مدیر بنیاد دکتر حسابی
جناب آقای دکتر ایرج حسابی
9:21- 9:30
پیام رئیس مؤسسه فرهنگی اکو
سرکار خانم زهرا اصلانی
9:31- 9:37
سخنرانی مدیرمحترم موزه ملی ایران
جناب آقای دکتر جبرئیل نوکنده
9:38- 9:49
سخنرانی معاونت محترم وزارت میراث فرهنگی و گردشگری
جناب آقای دکتر محمدحسن طالبیان
9:48- 10:00
افتتاح نمایشگاه عکس کاروانسراهای ایران
 
10:01- 10:15
پذیرایی
 
10:16- 10:30
نشست یکم: معماری، سبک و کاربری (10:30- 11:30)
هیأت رئیسه: آقای دکتر رحمانی / آقای عزت‌زاده/ آقای دکتر مستکین/دکتر جعفر صابری
سخنران
عنوان سخنرانی
ساعت
پخش کلیپ
 
10:30- 10:33
آقای بهمن سلطان‌احمدی
خانم زهرا مهدوی
گونه خاص از کاروانسراهای برون‌شهری مناطق کویری (نمونه موردی کاروانسرای الهاک در خراسان)
10:34- 10:42
خانم ژیلا مشیری
نگاهی به شاخصه‌های معماری کاروانسرای شاه‌عباسی ایوانکی
10:43- 10:50
آقای پویا طالب‌نیا
خانم زرین فخار
آقای محمد رشیدی
کاروانسرای دله مرز، سازه‌ای متفاوت در منظر فرهنگی هورامان
10:51- 11:00
آقای امید پرواز
بررسی تغییر کاربری‌های شهری در یک بنای تاریخی با نگاهی ویژه به کاروانسرای ظل‌السلطان در تهران
11:01- 11:10
آقای محمد رسولی
پیشینه کاروانسرا (با تکیه بر گزارش شاه‌نامه فردوسی)
11:11- 11:20
پخش کلیپ
 
11:20- 11:25
نشست دوم: گردشگری، توسعه، چشم‌اندازها و برنامه‌های آینده (11:30- 12:30)
هیأت رئیسه: آقای دکتر صدرا عمویی/ دکتر محمدرضا رضوانی/ آقای مهندس حسن خلیل‌آبادی
سخنران
عنوان سخنرانی
ساعت
آقای دکتر سیروس سلیمی‌پور
تبیین نقش و جایگاه کاروانسراها در طرح جامع توسعه گردشگری کشور
11:30- 11:40
آقای دکتر نورقربانی (بوکبال)
تکنولوژی کاربردی در خدمت کاروانسرا
11:41- 11:50
خانم فریبا خیراندیش
خانم هانیه اخوت
بررسی تجربه استان یزد در به‌کارگیری مجدد کاروانسراها در راستای توسعه گردشگری
11:51- 12:00
آقای بهمن رحینی
آقای نادر آقاسیدجواداسلام
آقای فرهاد صولت
نقش کاروانسرا و راسته‌بازار، گیاهان دارویی در رونق گردشگری شهر همدان
12:01- 12:10
آقای دکتر محمدرضا جلیلوند (ارائه‌دهنده: خانم پریسا مهرانی)
کاروانسرای خانات: آرامش معماری کهن در دل پایتخت ایران
12:11- 12:20
پخش کلیپ
 
12:21- 12:25
پذیرایی و استراحت
 
12:26- 13:45
نشست سوم: مردم‌شناسی و میراث فرهنگی و راه ابریشم (13:50- 15:20)
هیأت رئیسه: آقای مهندس احمد کجوری/ خانم دکتر ژیلا مشیری/ خانم دکتر شکوه‌السادات حسینی
سخنران
عنوان سخنرانی
ساعت
برنامه موسیقی
آقای آرش حق‌دوست (هنرمند) و آقای حمید آقایی نوازنده
13:50- 14:15
اعلام برنامه همایش
مجری: خانم مینا اکبری جاوید
14:16- 14:18
خانم مینا اکبری جاوید
قرائت پیام بنیاد فرهنگی- هنری رودکی
14:18- 14:21
پخش کلیپ ساربان
 
14:22- 14:25
آقای هوشنگ جاوید
کالسکه در بومی سروده‌های ایرانی
14:26- 14:34
پخش کلیپ
 
14:35- 14:37
آقای سعید حاجی‌زاده کاخکی
کاروانسرای چاپ گنبد (حکایت ساخت و ساز کاروانسرا)
14:38- 14:48
خانم نازنین نوری‌نژاد
کاروانسرای خانه خوره
14:49- 14:59
آقای علی رنگچیان
شاهکار فراموش‌شده: کاروانسرای عبدالغفار خان خَلَج
15:00- 15:10
خانم رامونا غلامرضاشیرازی
بررسی و تحلیل نقش‌مایه‌های تصویری در کاروانسرای گنجعلی‌خان کرمان
15:11- 15:20
نشست چهارم: پیشینه، متون، اسناد و مدارک تاریخی (15:21- 16:59)
هیأت رئیسه: آقای دکتر داریوش ذوالفقاری/ آقای دکتر نادر کریمیان سردشتی/ خانم دکتر مژگان اسماعیلی
سخنران
عنوان سخنرانی
ساعت
آقای دکتر داریوش شهبازی
پیشینه کاروانسراهای تهران
15:21- 15:30
آقای دکتر نادر کریمیان سردشتی
نسبت رباط و کاروانسرا بر اساس اسناد و مدارک تاریخی
15:31- 15:40
آقای محمد فیض‌آبادی
آقای علی رستمی
آقای علیرضا یزدانی سنگری
مقایسه دو کاروانسرا به لحاظ تاریخ تحولات و تاریخچه بنا، با استناد بر نوشته‌های سیاحان (مطالعه موردی کاروانسرای زعفرانیه و شوریاب)
15:41- 15:50
آقای علیرضا زمانی
آقای سجاد رنجبر
خانم ندا شیروانی برازجان
کاروانسرای مشیرالملک در گذر زمان (گذشته، حال، آینده)
15:51- 15:59
آقای علیرضا احمدی
علل ساخت مجموعه تاریخی کاروانسرای سعدالسلطنه قزوین در دوره قاجار
16:00- 16:10
خانم نیلوفر احتشامی
مستندنگاری نوشته‌های موجود در دیوارهای اتاق شاه‌نشین کاروانسرای امین‌آباد شهرضا
16:11- 16:17
آقای بشیر پرویزی
ایران چگونه کاروانسرایی خواهد بود
16:18- 16:28
برنامه موسیقی تنبورنوازی
آقای رضا علی‌آبادی
16:29- 16:45
پذیرایی
 
16:46- 16:59
مراسم اختتامیه (17:00- 18:30)
ردیف
سخنران
ساعت
اعلام برنامه‌های مراسم اختتامیه
مجری: خانم مائده کریمیان
17:00- 17:01
 سخنرانی دبیراجرایی همایش
جناب آقای دکتر محمدرضا جلیلوند
17:02- 17:10
سخنرانی رئیس محترم مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران
جناب آقای دکتر پارسانیا
17:11- 17:20
سخنرانی رئیس محترم مرکز گردشگری جهاد دانشگاهی
جناب آقای دکتر رحیم یعقوب‌زاده
17:21- 17:30
سخنرانی رئیس محترم دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
جناب آقای دکتر اعتمادی
17:31- 17:40
سخنرانی وزیر محترم میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
جناب آقای دکتر مونسان
17:41- 17:50
قرائت بیانیه پایانی همایش توسط دبیرعلمی همایش
آقای دکتر نادر کریمیان سردشتی
17:51- 17:59
برنامه موسیقی (تکنوازی)
 جناب آقای رضا علی‌آبادی
18:00- 18:15
اهدای جوایز و تقدیرنامه
 
18:15- 18:45

 

موقعیت جغرافیایی و استراتژیک ایران در طول تاریخ به عنوان حلقه اتصال میان شرق و غرب، منجر به ایجاد راه‌های متفاوت بازرگانی و نظامی همچون راه شاهی و راه ابریشم، ساخت پل‌های متعدد و تامین رفاه و امنیت کاروانیان اعم از نظامی یا تجاری با ایجاد اقامتگاه‌های موقت بین‌راهی شد که با توجه به تفاوت اندک در ساختار معماری و عملکرد هریک نام‌هایی چون کاربات، ساباط، رباط، خان، کاروانسرا و مهمان‌خانه را به خود گرفته‌اند. کاروانسراها را ‌باید نطفه هتل‌های امروزی در گذشته‌های دور دانست که با تعریف بخش‌های خدماتی متفاوت، روح‌ مهمان‌نوازی ایرانی نیز به ابتدایی‌ترین شکل ممکن و به اقتضای زمان در درونشان تبلور یافته بود؛ با توجه به قدمت چند هزار ساله ساخت کاروانسرا در ایران، این سازه‌های اقامتی می‌توانند به‌عنوان الگویی برای ساخت هتل‌های امروزی با رویکرد تلفیق معماری بومی‌سنتی‌ با معماری مدرن مورد توجه قرار گیرند که بی‌شک منجر به خلق اقامتگاه‌هایی بومی‌سازی شده و قابل رقابت با نمونه‌های غربی اما با بهره‌گیری از معماری اصیل ایرانی، خواهند شد؛ چراکه رویکرد گردشگری در ایران گردشگری فرهنگی است و بسیاری از گردشگران ورودی به کشور را گردشگران فرهنگی تشکیل می‌دهند که علاوه‌بر هتل‌های لوکس و مدرن، قطعا اقامت در هتل‌هایی با برخورداری از طراحی بومی مانند کاروانسرا می‌تواند برای آنان جذاب باشد. در این راستا، «موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران» با همکاری موسسات علمی، آموزشی و پژوهشی و همکاری اساتید، دانشجویان و متخصصان مرتبط با حوزه گردشگری و مهمانداری در نظر دارد تا همایش ملی «کاروانسراهای ایران: گذشته، حال، آینده» را در تاریخ 5 و 6 اسفند ماه 1399 در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار نماید. هدف اصلی کنفرانس، فراهم آوردن محفلی برای محققان جهت تبادل نتایج پژوهش خود در زمینه کاروانسراها، تسهیل در به اشتراک گذاری تجربیات فعالان صنعت گردشگری، و ایجاد شبکه ­ای از فعالان، سیاستگذاران و صاحبنظران صنعت گردشگری جهت قرار گرفتن در مسیر توسعه پایدار گردشگری از طریق بهره­برداری کشور از ظرفیت­های موجود در کاروانسرهای کشور است. سایر اهداف کنفرانس عبارتند از:

1) ارتقاء دانش، توانمندی و مهارت های کاربردی و عملیاتی فعالان صنعت گردشگری در زمینه کاروانسراها

2)بهبود ارتباطات بین­المللی جهت توسعه صنعت گردشگری و مهمانداری کشور با تاکید بر نقش کاروانسراها

3) افزایش مشارکت بخش خصوصی، انجمن ها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی در توسعه گردشگری از طریق بهره برداری از ظرفیت کاروانسراهای کشور

گزارش از جعفر صابری

مقاله پیوست  نیز از دکتر جعفر صابری است:

جعفر صابری/فوت کوزه گری

  • فوت کوزه گری

بزرگواری گول خور باشم تا همچون اینان کوچکواری گول زن !

خدایا ...

اندیشه و احساس مرا در سطحی پایین نیاور که زرنگی های حقیر و پستی های

نکبت بار و پلید این شبه آدم ها ی اندک را متوجه شوم،

چه دوست تر می دارم

بزرگواری گول خور باشم تا همچون اینان کوچکواری گول زن !

 

من با بعضی واژه ها و مثال ها بشدت مشکل دارم و نمی دانم این احساس تقارن با مثالها و آدمها خوب است یا بد؟

یکی از این مثالها که من با آن مشکل دارم این است که در فرهنگ ما جا افتاده :فوت آخر کوزه گری را هرگز حتی به شاگرد خود نیاموز!

باید برگردیم به گذشته و تاریخ این ملت زمانی که دنیا در شناخت  یرهنگ و تمدن آن هیچ شکی ندارد زمانی که برای نمونه ما در تخت جمشید ستون ها یی با ارتفاع بیست متر می  ساختیم یعنی ساختمانی  به بلندای هفت طبقه امروز !

اما همین ملت  اواخردوره قاجار وقتی مقرر شد اولین اقدامات شهری  انجام گیرد بدلیل سواد کم ،مردم پلاک در خانه ها را می دشکستند و چون نمی دانستند این اعداد برای شناسایی خانه و محله و صاحب خانه است میگفتند کار اجنه و شیاطین است فقط چون سواد نداشتند!

 چه شد که این گونه شد ؟

چرا علم و دانش ما ملت بجای رشد نابود شد و از دانشگاهی چون جندی شاپور هیچ اثری نماند و یا از رصد خانه های ما دیگر آثاری  بجا نمانده است؟

اگر بگوییم فقط بدان دلیل که عده ای نظرشان این بود نباید علم و دانششان را تمام و کمال در اختیار شاگردانشان قرار دهند و همیشه نکته  مهمی را باید نگه میداشتند کاری که متاسفانه هنوز هم کم نیستند جماعتی که انجام میدهند و در آموزش ما نیز این گونه است و استاد از ترس اینکه نکند دانشجو یش از او پیشی بگیرد همیشه نکاتی را نمی گوید !

دوست دانشگاهی میگفت امثال شما ها برای ما مشکل ساز هستید اینگونه که شما سرکلاس از خودتان انرژی می گذارید و درس می دهید دانشجو پر رو میشود و از ما نیز همین اندازه توقع خواهد داشت!

 شور بختانه آنقدر این فرهنگ گسترش یافته که من نتوانستم در چنین فضایی دیگر به تدریس ادامه دهم !البته کم نیستد و نبودند اساتیدید که چون من عاشق یاد دادن بودند و هستند به همین دلیل مدام به کسب علم و دانش مشغول می باشند و هنوز خود را دانشجو می پندارند اما فرهنگ  غلط نیاموختن فوت کوزه گری هزاران ساعت کار را به جامعه تحمیل می کند و میلیونها تومان هزینه افزوده بر سازمان تحمیل میشود! تا تجربه و دانشی که بدست آمده بود دباره و از راهی دیگر بدست آید !

جای  بسی تأسف است که بطور رسمی و قانونی در کنار خیابان پایان نامه ها را میفروشند و دانشجو می تواند با پرداخت مبلغی علم و دانش را تهیه نماید !

بدا به حال جامعه ای که نداند در آینده چه بر سرش خواهد آمد اگر علم و شعور و دانش همزمان رشد  ننماید و تنها کسب مدارک دانشگاهی ارزش داشته باشد!

ما در ایران بیش از دوهزارو شش صد واحد دانشگاهی داریم بیشتر از چین و هند که جمعیتی دوازده برابر ما دارند !

به کجا می رویم ؟

 خوشبختانه چهار شنبه ششم اسفند ماه سال جاری  من شاهد تلاش بسیار ارزشنمدی از دوستان فرهیخته خود بودم که برای اولین بار همایش ملی کاروانسراهای ایران گذشته ، حال ، آینده را در سالن دوران اسلامی ایران واقع در موزه ملی ایران برگزار نمودند و دوست خوبم جناب دکتر نادر کریمیان سردشتی  بعنوان دبیر علمی همایش با تیمی از کارشناسان دلسوز تحقیقات بسیار ارزشمندی را در خصوص کاروانسراهای ایران انجام داده بودند . بی نهایت خرسند شدم که بعنوان هیئت رئیسه نشست نخست این همایش در بخش معماری و سبک کار بردی دو شا دوش جناب آقای دکتر رضا رحمانی و جناب عزت زاده شرف حضور داشتم و لازم دیدم که  بنویسم و به تاریخ بیفزایم  چگونه جوانانی از داخل و خارج از کشور عاشقانه در حفظ این آثار ارزشمند تلاش نموده بودند و ساعت ها کار گروهی را به اجرا درآورده بودند.

بدون شک این اندوخته های ارزشمند در حافظه تاریخی ما جای خواهد گرفت نه آن مقالات و پایان نامه هایی که به ضرب ریال و تومان در قفسه های دانشگاه ها خاک خواهد خورد.

 یا حق

 جعفر صابری

موضوعات مرتبط: سر مقاله